حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

226

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

ساوه و آبه « 1 » : از بعضى متقدّمان « 2 » حكايت است كه : آبه دريائكى بوده است ، يكى از پادشاهان عجم اتفاقا كه بر آن بگذشت ، در جوانب آن درياجه صيدن « 3 » كردن خوش يافت ، بفرمود تا آن آب را بكشادند ، و كوشكى بذان موضع بنا كردند ، و به بالاى آن برآمد ، آثار كهنه و قديمه ديد ، گفت : اين نشانها و علامتها و اثرها چيست ؟ يكى از حاضران گفت به زبان ايشان : خد بود ، پس آنموضع را بود نام نهادند ، و تا بذين وقت آبادان است . و برقى از بعض رواة عجم حكايت كند ، كه : « اوّل موضعى كه از مواضع و رساتيق ساوه و حوالى آن بنا نهادند آبه بود ، و بيب بن جودرز آن را بنا كرده است . و سبب بناء آن آن بود كه ، كيخسرو بذانجا رسيد ، و آن درياچهء بود ، و در موضع و جاى آبه ، [ آبى ] « 4 » پاكيزه و صافى بود ، بذان آب فرود آمد ، و به زبان عجم گفت كه : بذين آب سا اى فا استى ، يعنى : اين آب محتاجست بسايهء و بنايى و عمارتى ، پس آبه را بقول كيخسره كه گفت آب ، آبه نام كردند . و كويند كه : بيب بن جودرز از كيخسره خواست كه بذانجا عمارتى كند ، و بنآئى

--> ( 1 ) . آبه / آوه از رستاقهاى كهن و مشهور ميان قم و ساوه ، جزو حوزه بخش جعفرآباد شهرستان ساوه است ، و در حدود 30 كيلومترى مغرب قم بر كنار زرينه‌رود خشكيده قرار دارد . و امروز دهستانى است كه جاده قم - آوه - ساوه از ميانه آن مىگذرد ، و تپه‌هاى باستانى متعدد و چند بقعه پيرامون آن قرار دارد . به گفته دكتر پرويز اذكائى ( ساوه‌نامه : 12 - 15 ) نام « آوه » پيشينه كهنى دارد ، و به دورانهاى مادى باز مىگردد ، و در واقع آوه تحريف‌شده « آباخينه » يا « آباكينه » يونانى ، و « اباكه » يا « اپاكه » و « آواكئنه » باستانى مادى است . ( 2 ) . پيشينيان . ( 3 ) . در نسخه ( 2 ) و ( 3 ) : بناكردن ، و در نسخة چاپى : صيدكردن . ( 4 ) . افزوده از نسخة ( 2 ) و ( 3 ) و چاپى .